21 فوریه روز جهانی زبان مادری

مقدمه

تمام جهان این روز را یعنی تاریخ 2 اسفند یا به عبارتی 21 فوریه را به مناسبت روز جهانی زبان مادری نام‎گذاری کرده‌اند.
این روز، روز بسیار باارزشی است، زیرا از این طریق مردم با هم ارتباط برقرار می‌کنند و در تعامل هستند. تمامی زبان‌ها مهم هستند، اما زبان مادری مختص هر کشور اهمیت ویژه‌ای دارد، چون مردم با هم‌وطنان خود می‌توانند به راحتی در رابطه باشند.
انتشارات پویش اندیشه خوارزمی این روز باارزش را به تمام مردم در این سرزمین و سرتاسر دنیا تبریک ویژه‌ای عرض می‌نماید.

توضیحات تکمیلی

روز جهانی زبان مادری؛ پاسداشت گوناگونی فرهنگی و هویت انسانی

زبان، نه‌تنها وسیله‌ای برای ارتباط، بلکه پلی میان ذهن و فرهنگ انسان‌ها است. هر واژه‌ی مادری در دل خود تاریخی از احساسات، خاطرات و هویت یک ملت را حمل می‌کند. از همین رو، روز ۲۱ فوریه برابر با ۲ اسفند در تقویم جهانی، به عنوان روز جهانی زبان مادری (International Mother Language Day) گرامی داشته می‌شود. سازمان یونسکو در سال ۱۹۹۹ این روز را به منظور گرامیداشت تنوع زبانی و فرهنگی و ترویج چندزبانی در سراسر جهان تعیین کرد.
ریشه‌ی این روز به رویدادی تلخ اما الهام‌بخش برمی‌گردد: در سال ۱۹۵۲، دانشجویان بنگلادشی در شهر داکا در اعتراض به تصمیم دولت پاکستان برای رسمی ‌کردن زبان اردو، به خیابان‌ها آمدند و در راه دفاع از زبان بنگالی جان باختند. خون آن جوانان بذر آگاهی تازه‌ای در جهان کاشت؛ آگاهی از اینکه زبان، تنها ابزاری برای سخن گفتن نیست، بلکه جوهره‌ی هویت و حق بنیادین انسان است.
چالش‌ها و خطر انقراض زبان‌ها
امروزه طبق گزارش یونسکو، در جهان بیش از ۷۰۰۰ زبان زنده وجود دارد، اما نیمی از آن‌ها در خطر فراموشی‌اند. برخی تخمین‌ها حاکی از آن است که در هر دو هفته، یکی از زبان‌های جهان برای همیشه خاموش می‌شود. دلایل این روند شامل جهانی ‌شدن، مهاجرت گسترده، مدرن‌سازی رسانه‌ها و سیاست‌های زبانی یکسان‌ساز در کشورها است. هنگامی که زبان مادری از نظام آموزشی، ادارات و رسانه حذف می‌شود، نسل‌های بعدی انگیزه و مهارت کافی برای انتقال آن را از دست می‌دهند. با از بین رفتن هر زبان، بخشی از میراث بشری، از ادبیات و موسیقی گرفته تا شیوه‌های تفکر و جهان‌بینی برای همیشه محو می‌شود؛ بنابراین پاسداری از زبان مادری، یعنی پاسداری از تنوع فرهنگی و فکری بشر.
در ایران، سرزمین اقوام و فرهنگ‌های رنگارنگ، زبان‌های مادری مانند ترکی، کردی، بلوچی، عربی، گیلکی، مازنی، تالشی و لری در کنار فارسی، سیمای زبانی و فرهنگی منحصر‌به‌فردی پدید آورده‌اند. حفظ و تقویت این زبان‌ها نه‌تنها موجب انسجام ملی می‌شود، بلکه مانع از یکسان‌سازی فرهنگی و از بین رفتن ریشه‌های محلی خواهد بود. آموزش دوزبانه، تولید محتوای فرهنگی و ادبی به زبان مادری و حمایت از رسانه‌های محلی از راه‌های مؤثر در این زمینه‌اند.

نتیجه‌گیری

روز جهانی زبان مادری فرصتی است تا یادآوری کنیم که هر زبان، موسیقی خاص خود را دارد؛ هر گویش، روایت تازه‌ای از عشق، شادی و غم انسان را بیان می‌کند. اگر به زبان مادری خود سخن بگوییم، در واقع با صدای نیاکانمان حرف زده‌ایم، با تاریخ خود پیوند یافته‌ایم و پلی میان گذشته و آینده ساخته‌ایم.
بیایید در این روز نه‌تنها به زبان مادری خود افتخار کنیم، بلکه زبان‌های دیگر را نیز بشناسیم و به آن‌ها احترام بگذاریم، زیرا جهانِ چندزبانه، جهانی زنده‌تر، انسانی‌تر و زیباتر است و در نهایت، پاسداشت زبان مادری یعنی پاسداشت انسان.